کنترل pH، حلالیت و تحریکپذیری اسیدهای لایهبردار.
چرا این موضوع در فرمولاسیون اهمیت دارد؟
اسیدها در یک درصد مشخص، یک pH مشخص و یک بافر مشخص کار میکنند؛ بیرون از این محدوده یا بیاثرند یا تحریککننده. تفاوت AHA، BHA و PHA بیش از اندازهٔ مولکول است: در نفوذ، آبگریزی و تحملپذیری پوست تفاوت میسازند.
این دوره برای چه کسی است؟
برای فرمولاتورهایی که با AHA، BHA و PHA کار میکنند و باید pH، حلالیت و تحریکپذیری را همزمان مدیریت کنند.
سرفصلهای دوره
نوع اسید، غلظت، pH و زمان تماس
هیدروکسیاسیدها با شکستن پیوند میان کورنئوسیتها لایهبرداری میکنند و شدت این کار به نوع اسید، غلظت، pH و زمان تماس بستگی دارد. تفاوت AHA با زنجیرهٔ کوچک، BHA چربیدوست و PHA با مولکول بزرگ در این جلسه روشن میشود؛ همان تفاوتی که یک اسید را برای پوست خشک و دیگری را برای پوست چرب مناسب میکند.
لاکتیک اسید، گلوکونولاکتون و سود
Lactic Acid به عنوان AHA ملایم، Gluconolactone به عنوان PHA با مولکول بزرگ و Sodium Hydroxide به عنوان اصلاحکنندهٔ pH بررسی میشوند. رابطهٔ pH با درجهٔ آزاد اسید، نقش بافر، تاثیر الکترولیت بر ویسکوزیته و سازگاری با نگهدارندهها، محور این جلسه است و برای هر اسید منحنی تیتراسیون رسم میشود.
محاسبهٔ اسید آزاد و منحنی تیتراسیون
فرمول تونر یا سرم لایهبردار با محاسبهٔ میزان اسید آزاد طراحی میشود، نه فقط با درصد کل اسید. روش ساخت شامل افزودن اسید به آب، تنظیم تدریجی pH با سود، کنترل دما و ثبت مقدار سود مصرفی است؛ همین ثبت، بازتولید فرمول در بچ بعدی را ممکن میکند.
سه محلول با pH متفاوت و نمونهٔ شاهد
کار عملی شامل ساخت سه محلول با pH متفاوت و یک نمونهٔ شاهد است. pH نهایی، ویسکوزیته، پایداری و حس سوزش روی پوست مصنوعی ارزیابی میشود و رابطهٔ pH با شدت لایهبرداری در جدول ثبت میگردد؛ نمونهها یک هفته نگه داشته میشوند تا افت pH بررسی شود.
در پایان دوره چه کاری انجام میدهید
در پایان میتوانید فرمول لایهبردار را با pH هدف طراحی کنید و رابطهٔ pH، اثربخشی و تحریک را با عدد توضیح دهید.
- محاسبهٔ نسبت اسید آزاد در pH مشخص
- تفاوت نفوذ AHA، BHA و PHA بر پایهٔ اندازهٔ مولکول
- حلالیت اسیدها و نقش حلکننده در فرمول
- کنترل تحریک با بافر و مواد آرامبخش
- پایداری فرمول اسیدی در طول زمان
کار عملی و مواد اولیه
سه محلول با pH ۳٫۵، ۴ و ۴٫۵ میسازید و نسبت اسید آزاد، حس سوزش و پایداری هر یک را مقایسه میکنید؛ سپس یک ژل PHA ملایم میسازید.
مواد شاخص این دوره (با نام INCI):
- Lactic Acid — ماده اولیه کلیدی
- Gluconolactone — ماده اولیه کلیدی
- Sodium Hydroxide — ماده اولیه کلیدی
تجهیزات آزمایشگاهی
pH متر با دقت ۰٫۰۱، ترازوی ۰٫۰۱ گرم، بورت یا پیپت مدرج برای تیتراسیون و همزن مغناطیسی.
عیبیابی و خطاهای رایج
رایجترین خطا، گزارش درصد اسید بدون ذکر pH است؛ محلول ۱۰ درصد در pH ۴ تقریباً همان کاری را میکند که محلول ۳ درصد در pH ۳ انجام میدهد. خطای دوم، تنظیم pH با سود غلیظ و بدون خنککردن محلول است که اسید را تخریب و رنگ را تغییر میدهد. خطای سوم، بستهبندی در ظرف بزرگ و مصرف چندماهه است؛ اسید در تماس مکرر با هوا و نور، pH خود را تغییر میدهد و آزمون پایداری کوتاهمدت این را نشان میدهد.
پرسشهای متداول این دوره
pH پایینتر همیشه بهتر است؟
نه؛ با کاهش pH، تحریک و ناپایداری افزایش مییابد و نقطهٔ تعادل به نوع اسید و پوست بستگی دارد.
برای اندازهگیری pH چه دقتی لازم است؟
pH متر با دقت ۰٫۰۱ و کالیبراسیون روزانه؛ در دوره روش کار و خطاهای رایج آموزش داده میشود.
آموزش فرمولاسیون آرایشی



